Weesper en Hollands porselein

Het Weesper (en Hollands) porselein uit de 18e en begin 19e eeuw vormt nog steeds de hoofdcollectie van het museum. Er is een omvangrijke verzameling van Weesper en Amstel porselein en een kleinere collectie Loosdrechts porselein te zien. De vaste opstelling van het porselein in het museum bevat ook waardevolle bruiklenen uit de collectie Weesper porselein van het Rijksmuseum te Amsterdam.
In Weesp werd tussen de jaren 1759-1768 het eerste porselein van Nederland geproduceerd. Na Weesp werd in Loosdrecht een porseleinfabriek opgericht (met daarbij nog materiaal uit Weesp). Nadat de productie in Loosdrecht gestaakt werd, ontstond een nieuwe porseleinfabriek in Ouder-Amstel; eveneens met materiaal uit Loosdrecht, en wederom met nieuwe eigenaren en investeerders. Weer later verhuisde deze fabriek naar Nieuwer-Amstel. Daar werd uiteindelijk, in 1814, de productie van Hollands porselein definitief gestaakt.

Geschiedenis van de porselein manufactuur
In 1757 werd aan de Kromme Elleboogsteeg te Weesp, in een voormalige jeneverstokerij, een fabriek gevestigd voor de fabricage van porselein en aardewerk. Een Amsterdamse koopman D.R. Muilman wist twee, in Amsterdam gevestigde Engelse kooplieden Charles Pye en George Cruikshank voor deze onderneming te interesseren. Anderhalf jaar na de oprichting ging deze onderneming echter alweer failliet. Van deze fabriek is wat de productie betreft, niets bewaard gebleven. Het is daarom niet bekend of er daadwerkelijk ook porselein werd geproduceerd.

De Weesper fabriek werd voor 4500 gulden verkocht aan een adellijke heer, Bertrand Philip Sigismund Albrecht graaf van Gronsveld-van Diepenbroick-Impel (1712 – 1772); heer van Wijngaarden en Ruygbroek; gecommitteerde wegens de Ridderschap en Edelen van Noord-Holland en West-friesland in het College van Edel Mogende Heren Raden ter Admiraliteit; baljuw en dijkgraaf van Naarden en Gooiland; hoofdschout van Weesp, Weespercarspel en Hoogbijlmer en baljuw van Muiden van 1750 tot aan zijn dood in 1771.
Van Gronsveld was van 1747 tot 1759 gezant te Berlijn en was in staat om aan het hof van Frederik de Grote diens verzameling porselein te bestuderen. Vanaf 1749 was hij lid van de Ridderschap Holland, vanaf 1750 drost van Muiden en in 1761 president van de Admiraliteit van Amsterdam. Bertrand Philip woonde in zijn laatste jaren aan het Prinsenhof in Amsterdam. Van Gronsveld's portret, geschilderd door De Spinny in 1759, hangt in het Gemeentemuseum.
Hij stichtte in 1759 een porseleinfabriek in Weesp; de eerste porseleinmanufactuur in Nederland. Van Gronsveld stookte gratis zijn porseleinfabriek met hout afkomstig van de Admiraliteit. De productie bestond uit koffie- en chocoladekannen, theepotten, kopjes, sierterrines, tabakspotten en theebusjes.

Omstreeks 1762 werden er door de porseleinfabriek al zeer goede resultaten verkregen. Er werden bekwame modelleurs en schilders aangesteld en de fabriek leverde een kwaliteit die kon wedijveren met het porselein uit Meissen. Zo werd in 1769 Louis Gerverot aangetrokken als schilder. Zijn komst leidde evenwel niet tot de gewenste verhoging van de omzet. Al snel daarna lag de productie stil. Na het faillissement van de eerste porseleinfabriek in Nederland werden de inboedel en klei tijdelijk opgeslagen in het Muiderslot en naderhand verkocht aan dominee Joannes de Mol. Van Gronsveld bleef geruïneerd achter en stierf in 1771 te Amsterdam.
Het Weesper porselein wordt gekenmerkt door twee gekruiste degens omgeven door drie bollen, waarbij de punten van de degens naar beneden zijn gericht. Dit merk is ontleend aan het wapen van de graaf; de gekruiste degens voor Diepenbroick, de drie bollen voor Van Gronsveld.

Bronnen, noten en/of referenties

  • Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bertrand_Philip_Sigismund_Albrecht_van_Gronsveld
  • Elias, J.E. (1903-1905, herdruk 1963) De vroedschap van Amsterdam 1578-1795. Deel II, p. 577.
  • Gabriëls, A.J.C.M. (1990) De heren als dienaren en de dienaar als heer. Het stadhouderlijk stelsel in de tweede helft van de achttiende eeuw, p. 120-1, 170.
  • Willems, C. (1988) Verwikkelingen om de Weesper Porseleinfabriek in 1759 Samuel Symons en de graaf van Gronsveld. In: Amstelodamum, p. 137-48 (pdf).

Plan uw bezoek

Adres

Nieuwstraat 41
1381 BB Weesp
(0294) 491 245

Volg ons ook op Twitter (@museumweesp) voor nieuwtjes, extra informatie en vragen.

 

Bereikbaarheid

Vanaf NS station Weesp 10 minuten lopen.

Parkeergelegenheid op 5 minuten loopafstand van het museum.

Toegankelijk voor mindervaliden. Hulphonden toegestaan.